Έρευνες
Οι offshore διασυνδέσεις των πρωταγωνιστών στις υποθέσεις "Pizza Fan" και "Basketgate"
Η έρευνα του ant1news.gr αποκαλύπτει τον άγνωστο ρόλο της υπεράκτιας Arsol Overseas (BVI) πίσω από την μητρική εταιρεία της Pizza Fan την περίοδο για την οποία ορκωτοί ελεγκτές εντόπισαν παράτυπες εγγραφές εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ για αγορές λογισμικού, αλλά και πώς το όνομα του παραιτηθέντος Προέδρου της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης εμφανίζεται στον φάκελο της Promantina Limited, η οποία είχε επίσης έδρα στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους.

του Χάρη Καρανίκα
Οι έρευνες των αρχών στην αλυσίδα εστίασης “Pizza Fan” οδήγησαν σε συλλήψεις, στην άσκηση κακουργηματικών διώξεων για εγκληματική οργάνωση, φοροδιαφυγή και ξέπλυμα χρήματος, καθώς και στην προφυλάκιση του ιδιοκτήτη της αλυσίδας, Κωνσταντίνου Αντάρα, με το ύψος της ερευνώμενης φοροδιαφυγής να αποτιμάται αρχικά στα 25 έως 35 εκατομμύρια ευρώ - ποσά και κατηγορίες που η πλευρά του κατηγορουμένου αρνείται, κάνοντας λόγο για στοιχεία υπερβολής και σύγχυση στον υπολογισμό του τζίρου.
Ανάμεσα στα ευρήματα βρισκόταν ένα εξειδικευμένο, “πειραγμένο” λογισμικό, το οποίο φέρεται να επέτρεπε την εξαφάνιση αποδείξεων και την απόκρυψη εκατομμυρίων ευρώ πραγματικού τζίρου. Από την άλλη πλευρά, οι ραγδαίες εξελίξεις στην υπόθεση του αποκαλούμενου “Basketgate”, με την έρευνα για χειραγώγηση αγώνων, ορισμούς διαιτητών και αθέμιτο έλεγχο θεσμικών οργάνων του ελληνικού μπάσκετ, οδήγησαν στην προσωρινή κράτηση του Ευάγγελου Λιόλιου, ο οποίος παραιτήθηκε από την προεδρία της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καλαθοσφαίρισης.
Η νέα έρευνα του ant1news.gr φέρνει στο φως στοιχεία από αδημοσίευτα μέχρι σήμερα έγγραφα της διεθνούς διαρροής των Pandora Papers - της μεγαλύτερης διαρροής εμπιστευτικών αρχείων στην Ιστορία με 11,9 εκατομμύρια έγγραφα από 14 παρόχους υπεράκτιων υπηρεσιών, την οποία συντόνισε η Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) ξεκινώντας τις αποκαλύψεις τον Οκτώβριο του 2021.
Τα στοιχεία αυτά αποκαλύπτουν μια άγνωστη πτυχή που αφορά κεντρικά πρόσωπα και των δύο υποθέσεων: την αξιοποίηση, κατά το παρελθόν, εξωχώριων εταιρειών. Επισημαίνεται εξαρχής ότι η κατοχή ή η διοίκηση μιας offshore εταιρείας από ιδιώτη επιχειρηματία δεν συνιστά αξιόποινη πράξη, εφόσον έχουν τηρηθεί οι φορολογικές υποχρεώσεις δήλωσης συμμετοχών και εισοδημάτων στην Ελλάδα, ούτε έχει προκύψει μέχρι στιγμής ότι οι συγκεκριμένες εταιρείες αποτελούν αντικείμενο των ερευνών. Ωστόσο, τα έγγραφα της διαρροής, χαρτογραφούν τις υπεράκτιες αυτές δομές κάτω από το πέπλο της ανωνυμίας των Βρετανικών Παρθένων Νήσων, γνωστών και ως BVI.
Η σύνδεση της υπόθεσης της Pizza Fan με τις Βρετανικές Παρθένους Νήσους περνάει μέσα από την Κύπρο και τον κεντρικό βραχίονα του δικτύου που έχει έδρα εκεί, την Fanatics Pizza Deliveries and Food Services Limited, η οποία συστάθηκε στη Λευκωσία το 2004. Παρότι είχε την έδρα της στην Κύπρο, η εταιρεία είχε μηδενική εμπορική δραστηριότητα στη μεγαλόνησο και ασκούσε το 100% των εργασιών της στην Ελλάδα μέσω του ελληνικού της υποκαταστήματος, λειτουργώντας τα καταστήματα εστίασης με ετήσιο τζίρο που κατά την τετραετία 2008–2011 κυμαινόταν από τα 13,2 έως τα 21,5 εκατομμύρια ευρώ.
Πολύ πριν οι ελληνικές διωκτικές αρχές εντοπίσουν το “πειραγμένο” λογισμικό απόκρυψης τζίρου στα ταμεία της αλυσίδας, ένας άλλος λογαριασμός του “λογισμικού” είχε προκαλέσει το ενδιαφέρον των ορκωτών ελεγκτών στα βιβλία του ελληνικού υποκαταστήματος της Fanatics Pizza. Σύμφωνα με τις οικονομικές καταστάσεις της κυπριακής εταιρείας, ενώ ολόκληρος ο μηχανολογικός εξοπλισμός του ελληνικού υποκαταστήματος είχε ιστορική αξία κτήσης μόλις 15.000 ευρώ, την τετραετία 2008-2011 έφυγαν από το ταμείο της εταιρείας 795.558 ευρώ σε μετρητά με την αιτιολογία της “αγοράς λογισμικού ηλεκτρονικών υπολογιστών” (computer software), εκτοξεύοντας το συνολικό κόστος κτήσης του λογισμικού από τις 4.000 ευρώ στις 866.458 ευρώ.
Τη διετία 2008-2009, όταν καταβλήθηκαν οι πρώτες 224.700 ευρώ σε μετρητά για “λογισμικό”, τα οικονομικά στοιχεία του ελληνικού υποκαταστήματος μεταφέρθηκαν στους ισολογισμούς της Κύπρου χωρίς να έχουν ελεγχθεί από ορκωτό ελεγκτή, όπως επισημαίνεται στις σχετικές εκθέσεις ("were not audited"). Όταν όμως τα βιβλία του ελληνικού υποκαταστήματος ελέγχθηκαν από ανεξάρτητο Έλληνα ορκωτό ελεγκτή για τις επόμενες δύο χρήσεις (2010 και 2011), στην έκθεση ελέγχου διατυπώθηκε “Γνώμη με Επιφύλαξη”: οι ελεγκτές αποκάλυψαν ότι από τις 550.500 ευρώ που πληρώθηκαν σε μετρητά το 2011 και εγγράφηκαν ως “αγορά λογισμικού”, οι 547.500 ευρώ δεν αφορούσαν απόκτηση λογισμικού, αλλά απλές δαπάνες της χρήσης που καταχωρήθηκαν παράτυπα στα άυλα πάγια.
Το εύρημα αυτό γεννά κάποια ερωτήματα: Τι είδους δαπάνες κάλυψαν τα σχεδόν 800.000 ευρώ μετρητών που έφυγαν την τετραετία 2008–2011 υπό τον μανδύα του “λογισμικού”; Επρόκειτο για αμοιβές εγκατάστασης και υποστήριξης μηχανισμών λογισμικού που δεν μπορούσαν να εμφανιστούν κανονικά στα έξοδα, ή για έναν δίαυλο διοχέτευσης μετρητών, δεδομένου ότι η τιμολόγηση “άυλων παγίων”, όπως είναι η αγορά λογισμικού, δεν απαιτεί δελτία αποστολής και φυσική παράδοση εμπορευμάτων;
Η απάντηση στο ποιος βρισκόταν στην κορυφή της Fanatics Pizza κατά τη διάρκεια εκείνης της τετραετίας κρυβόταν στα BVI. Σύμφωνα με τα επίσημα έγγραφα του Εφόρου Εταιρειών Κύπρου, από τον Δεκέμβριο του 2008 έως τις 18 Απριλίου 2011, μοναδικός μέτοχος (100%) της Fanatics Pizza ήταν η εξωχώρια εταιρεία Arsol Overseas Limited, με έδρα στο Ρόουντ Τάουν της Τορτόλα, πρωτεύουσα του νησιωτικού συμπλέγματος της Καραϊβικής.Και όπως αποκαλύπτουν τα αρχεία των Pandora Papers που προέρχονται από τη βάση δεδομένων του παναμέζικου παρόχου Alcogal, πίσω από την Arsol Overseas Limited ως πραγματικοί δικαιούχοι (UBOs) βρίσκονταν ο Κωνσταντίνος Αντάρας και η τότε συνεργάτις του. Στη συνέχεια, τον Απρίλιο του 2011 μεταβίβασαν τις μετοχές της Fanatics Pizza από την offshore των Βρετανικών Παρθένων Νήσων απευθείας στους ίδιους ως φυσικά πρόσωπα (από 50% έκαστος), προτού η συνεργάτις αποχωρήσει τελικά από την εταιρεία το 2021.
Κατά την περίοδο 2008–2011 που η Arsol Overseas αποτελούσε τη μητρική εταιρεία της Fanatics Pizza, τα σχεδόν 800.000 ευρώ του “λογισμικού” δεν ήταν η μόνη αξιοσημείωτη εγγραφή στα βιβλία του ελληνικού υποκαταστήματος. Όπως προκύπτει από τις ίδιες τις δημοσιευμένες οικονομικές καταστάσεις και τις εκθέσεις των ανεξάρτητων ελεγκτών, την ίδια περίοδο καταγράφηκε σειρά ευρημάτων που αποτέλεσαν αντικείμενο “Γνώμης με Επιφύλαξη”: το 2011 επιπλέον 562.320 ευρώ εξόδων της χρήσης καταχωρήθηκαν, σύμφωνα με την έκθεση των ελεγκτών, ως “προπληρωμές” αντί να επιβαρύνουν την κατάσταση αποτελεσμάτων, με συνέπεια οι εμφανιζόμενες ζημίες της χρήσης να είναι μειωμένες κατά 1,11 εκατ. ευρώ συνολικά.
Επιπλέον, το 2010 καταβλήθηκε 1,1 εκατ. ευρώ σε μετρητά για την απόκτηση του 48% της Pizza Fan Delivery Α.Ε. χωρίς να προσκομιστούν στους ελεγκτές ελεγμένες οικονομικές καταστάσεις που να τεκμηριώνουν την αξία της συμμετοχής. Ενώ, κατά την ίδια τετραετία οι μη εμπορικές υποχρεώσεις του υποκαταστήματος προς “λοιπούς πιστωτές” και “λοιπές μακροπρόθεσμες υποχρεώσεις” αυξήθηκαν κατά 3,98 εκατ. ευρώ, φτάνοντας συνολικά τα 6,43 εκατ. ευρώ το 2011, την ώρα που τα έξοδα διάθεσης και διοίκησης της τετραετίας 2008–2011 ανήλθαν αθροιστικά σε περισσότερα από 30 εκατ. ευρώ.
Στις οικονομικές καταστάσεις της κυπριακής εταιρείας εκείνη την τετραετία, η Arsol Overseas δεν αναφερόταν πουθενά. Επί οκτώ συναπτά έτη, η Fanatics Pizza δεν υπέβαλε κανέναν ισολογισμό στον Έφορο Εταιρειών Κύπρου. Τελικά, στις 20 Μαΐου 2016, οι ισολογισμοί των χρήσεων 2008, 2009, 2010 και 2011 υπογράφηκαν όλοι μαζί, αναδρομικά, και κατατέθηκαν τον Απρίλιο του 2017, αφού είχε πλέον παρέλθει στην Ελλάδα η πενταετής προθεσμία φορολογικής παραγραφής για τις χρήσεις της περιόδου της Arsol Overseas. Μέσα σε αυτούς τους αναδρομικούς ισολογισμούς, η επωνυμία της μητρικής Arsol Overseas Limited δεν εντοπίζεται. Στη σημείωση των “συνδεδεμένων μερών” των ετών 2008–2010 αναφέρθηκε μόνο γενικά ότι η εταιρεία ελεγχόταν από “δύο φυσικά πρόσωπα κατοίκους εξωτερικού με 50% έκαστος”, παραλείποντας να αναφέρει -αντίθετα με το Διεθνές Λογιστικό Πρότυπο 24- ότι άμεση μητρική εταιρεία υπήρξε μια offshore στις Παρθένους Νήσους.
Μάλιστα, στις 3 Απριλίου 2017, ο εταιρικός γραμματέας υπέγραψε την ίδια ακριβώς ημέρα αφενός το μετοχολόγιο του 2010 που βεβαίωνε ότι μοναδικός μέτοχος ήταν η Arsol Overseas και αφετέρου τους ισολογισμούς της ίδιας περιόδου από τους οποίους η Arsol απουσίαζε. Η παράλειψη αυτή έχει και πρακτικές συνέπειες: κάποιος τρίτος που διάβαζε τους ισολογισμούς δεν μπορούσε να γνωρίζει αν μέρος από τις οφειλές των 6,43 εκατ. ευρώ προς “λοιπούς πιστωτές” ή από τις πληρωμές εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ για “λογισμικό” και “προπληρωμές” της περιόδου 2008–2011 αφορούσε συναλλαγές με την ίδια τη μητρική Arsol Overseas στην Τορτόλα.
Ακόμη πιο κρίσιμο είναι το γεγονός ότι η Arsol Overseas συνέχισε να παραμένει ενεργή και συνδεδεμένη με τους πρωταγωνιστές της υπόθεσης ακόμη και μετά τον Απρίλιο του 2011, όταν μεταβίβασε τις μετοχές της κυπριακής εταιρείας στα δύο φυσικά πρόσωπα, τον Κωνσταντίνο Αντάρα και τη συνεργάτιδά του. Ο κρίκος που αποδεικνύει τη συνέχεια αυτή είναι ο Δημήτριος Ηλιόπουλος - ο στενός συνεργάτης του Κωνσταντίνου Αντάρα, ο οποίος επίσης απολογήθηκε ενώπιον του ανακριτή για την υπόθεση της Pizza Fan. Όπως αποκαλύπτει επίσημο πιστοποιητικό από τα αρχεία της Alcogal (επικυρωμένο με Σφραγίδα της Χάγης), στις 29 Ιουνίου 2016, μόλις σαράντα ημέρες αφότου υπογράφηκαν στη Λευκωσία οι αναδρομικοί ισολογισμοί στους οποίους δεν αναφερόταν η Arsol, ο Δημήτριος Ηλιόπουλος τοποθετήθηκε μοναδικός διευθυντής (Sole Director) της Arsol Overseas. Πέντε χρόνια αργότερα, στις 17 Δεκεμβρίου 2021 (μετά την αποχώρηση της συνεργάτιδας), ο Κωνσταντίνος Αντάρας μεταβίβασε στον Δημήτριο Ηλιόπουλο το 10% των μετοχών της Fanatics Pizza, κρατώντας ο ίδιος το 90%.
Ο άνθρωπος, δηλαδή, που ανέλαβε διευθυντής της Arsol το καλοκαίρι του 2016, το έτος από το οποίο, σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες, εξετάζεται από τις αρχές ότι ξεκίνησε η μη απόδοση ΦΠΑ στην υπόθεση της Pizza Fan, έγινε το 2021 ο επίσημος συνέταιρος και συνδιευθυντής του Κ. Αντάρα στην κυπριακή μητρική. H αλληλουχία των παραπάνω γεγονότων θέτει, αν μη τι άλλο, κρίσιμα ερωτήματα: Για ποιον λόγο κρατήθηκαν στο συρτάρι επί οκτώ χρόνια οι οικονομικές καταστάσεις της περιόδου 2008–2011 και γιατί παραλείφθηκε από αυτές η Arsol Overseas; Κατέληξε στους λογαριασμούς της Arsol μέρος από τις ατεκμηρίωτες εκροές εκείνης της τετραετίας; Και, από τη στιγμή που η Arsol Overseas δεν έκλεισε το 2011 αλλά πέρασε το 2016 υπό τη διεύθυνση του Δημήτριου Ηλιόπουλου, υπήρξαν τιμολογήσεις ή μεταφορές κεφαλαίων προς αυτήν τα επόμενα χρόνια, ως “τρίτη, μη συνδεδεμένη εταιρεία”;
Ενώ στις 20 Μαΐου 2016 υπογράφονταν μαζικά στη Λευκωσία οι οικονομικές καταστάσεις της Fanatics Pizza, μόλις είκοσι τέσσερις ώρες νωρίτερα, στην άλλη άκρη του Ατλαντικού, η Επίσημη Εφημερίδα της Κυβέρνησης των Βρετανικών Παρθένων Νήσων δημοσίευε την επωνυμία μιας άλλης εξωχώριας εταιρείας που όδευε προς διαγραφή: της Promantina Limited. Σε αδημοσίευτα έγγραφα των Pandora Papers από τα κυπριακά γραφεία που τη διαχειρίζονταν καταγράφεται το πρόσωπο που βρίσκεται σήμερα στο επίκεντρο των εξελίξεων στο ελληνικό μπάσκετ: ο πρώην Πρόεδρος της ΕΟΚ και επικεφαλής της αλυσίδας Coffee Island, Ευάγγελος Λιόλιος.
Μέσα στον ψηφιακό φάκελο που τηρούσε γραφείο παροχής εταιρικών υπηρεσιών στη Λευκωσία αποτυπώνεται με απλό και ξεκάθαρο τρόπο πώς στήθηκε η συγκεκριμένη υπεράκτια δομή. Οι μετοχές της Promantina Limited καταχωρήθηκαν στο όνομα μιας ενδιάμεσης εταιρείας παροχής υπηρεσιών (GF Management Services BVI Ltd.), η οποία εμφανιζόταν ως μέτοχος για λογαριασμό τρίτου (nominee shareholder). Σε έναν εσωτερικό φάκελο, ωστόσο, φυλασσόταν το ψηφιακό αρχείο Word της Δήλωσης Καταπιστεύματος (Declaration of Trust), στο κείμενο του οποίου αναφέρεται ότι η ενδιάμεση εταιρεία, δηλαδή η GF Management Services BVI, κατέχει το 100% των μετοχών της Promantina Limited (1.000 μετοχές) για λογαριασμό του Ευάγγελου Λιόλιου, αναγράφοντας διεύθυνση στην Πάτρα και τον αριθμό του ελληνικού διαβατηρίου του. Τα ίδια ακριβώς στοιχεία του κ. Λιόλιου ως πραγματικού δικαιούχου είχαν συμπληρωθεί σε σύμβαση ανάθεσης υπηρεσιών.
Η ταυτοποίηση των στοιχείων του στα έγγραφα αυτά επιβεβαιώνεται και από ένα ακόμη αρχείο που περιλαμβάνεται στον ίδιο φάκελο των Pandora Papers: το έγχρωμο σκαναρισμένο αντίγραφο του ελληνικού διαβατηρίου του κ. Λιόλιου, το οποίο ταυτίζεται με τον αριθμό διαβατηρίου που αναγράφεται στη Δήλωση Καταπιστεύματος.
Η αντιπαραβολή του διαβατηρίου με τα εταιρικά έγγραφα αποκαλύπτει ένα “χρονικό παράδοξο”. Η Promantina Limited είχε ιδρυθεί αρχικά στις 8 Ιουλίου 2013 στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους από το κυπριακό γραφείο ως “εταιρεία ραφιού” (shelf company). Το διαβατήριο του κ. Λιόλιου, αντίγραφο του οποίου βρέθηκε στον φάκελο της offshore εταιρείας που τηρούσε το κυπριακό γραφείο, εκδόθηκε έξι μήνες αργότερα, στις 31 Ιανουαρίου 2014. Επτά εβδομάδες μετά, στις 21 Μαρτίου 2014, η εταιρεία φέρεται να “ενεργοποιήθηκε” για λογαριασμό του πελάτη: οι πρώτοι διευθυντές της βεβαίωσαν εγγράφως ότι μέχρι εκείνη την ημέρα η Promantina δεν είχε ασκήσει καμία δραστηριότητα, παραιτήθηκαν και παρέδωσαν τη διοίκηση, τους τίτλους μετοχών και τη σφραγίδα της εταιρείας στην GF Management Services.
Παρ' όλα αυτά, στη Δήλωση Καταπιστεύματος τέθηκε αναδρομικά ως ημερομηνία σύνταξης η 8η Ιουλίου 2013, με αποτέλεσμα ένα έγγραφο που φέρει ημερομηνία Ιουλίου 2013 να αναγράφει αριθμό διαβατηρίου που εκδόθηκε τον Ιανουάριο του 2014. Και ένα ερώτημα που προκύπτει σε αυτό το σημείο είναι το εξής: Υπήρξε λόγος να αναχρονολογηθεί κατά οκτώ μήνες η Δήλωση Καταπιστεύματος της offshore ή πρόκειται για τυπογραφικό λάθος;
Το κρισιμότερο όμως στοιχείο που προκύπτει από τα αδημοσίευτα έγγραφα των Pandora Papers αφορά την οικονομική λειτουργία της Promantina. Έξι μήνες μετά την ενεργοποίησή της, στις 23 Σεπτεμβρίου 2014, η διευθύντρια εταιρεία GF Management Services απέστειλε επίσημη, υπογεγραμμένη γνωστοποίηση προς τον εγγεγραμμένο πράκτορα στις Βρετανικές Παρθένους Νήσους (Jordans Trust), δηλώνοντας -βάσει της νομοθεσίας περί Αμοιβαίας Δικαστικής Συνδρομής σε Φορολογικά Θέματα- ότι τα λογιστικά αρχεία και τα παραστατικά που εξηγούν τις συναλλαγές και την οικονομική θέση της Promantina Limited τηρούνται στην Κύπρο, στα γραφεία του παρόχου στην Έγκωμη Λευκωσίας.
Σε τραπεζικά και λογιστικά έγγραφα της 29ης Ιουνίου 2015 η Promantina Limited καταγράφεται στις καταστάσεις του πράκτορα των Βρετανικών Παρθένων Νήσων (Jordans Trust) ως ενεργή ("Active") για το 2015 και τιμολογημένη με τα ετήσια τέλη διατήρησής της, προτού τελικά αφεθεί να διαγραφεί από τα μητρώα τον Μάιο του 2016.
Η περίοδος 2014-2015, κατά την οποία εμφανιζόταν ενεργή η Promantina Limited, συμπίπτει χρονικά αφενός με την περίοδο ανάπτυξης της αλυσίδας καφέ Coffee Island και αφετέρου με την αγωνιστική άνοδο του Προμηθέα Πατρών μέχρι την ένταξή του στην Basket League το 2016.Δεδομένου ότι για την Promantina Limited κατατέθηκε επίσημη δήλωση τήρησης λογιστικών αρχείων και παραστατικών συναλλαγών στη Λευκωσία, ενώ η εταιρεία διατηρήθηκε ενεργή στα μητρώα έως το 2016, τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι συγκεκριμένα: ποιος ήταν ο σκοπός της και πώς βρέθηκε το διαβατήριο του κ. Λιόλιου στον φάκελό της; Διενεργήθηκαν συναλλαγές που καταγράφηκαν στα αρχεία της στη Λευκωσία; Είχε γνωστοποιηθεί ποτέ η ύπαρξή της στις ελληνικές φορολογικές αρχές;
Δύο εξωχώριες εταιρείες στην Τορτόλα των BVI, τα έγγραφα των οποίων περιλαμβάνονται σε αδημοσίευτους μέχρι σήμερα φακέλους της διεθνούς διαρροής των Pandora Papers, συνδέονται με τα πρόσωπα που βρίσκονται στο επίκεντρο δύο μεγάλων υποθέσεων των ημερών. Από την Arsol Overseas μέχρι την Promantina Limited, φαίνεται πώς οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι λειτούργησαν ως καταφύγιο στο παρελθόν για πρόσωπα που βρίσκονται σήμερα στη δίνη μεγάλων ερευνών - αφήνοντας ανοιχτά ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις.