Από το 1860-70 και μετά, όταν το τρένο μπήκε για τα καλά στις μετακινήσεις της Ευρώπης – εκτός από τις κοντινές αποστάσεις, εταιρείες και οργανισμοί που ειδικεύονταν σε μεταφορές με το μέσο αυτό – προσπάθησαν να καλύψουν και τις ανάγκες για τα πολύ μεγάλα ταξίδια.

Το μεγάλο ζήτημα ήταν πως οι χώρες της Κεντρικής Ευρώπης είχαν αναπτύξει τα δικά τους σιδηροδρομικά δίκτυα και, στα σύνορα, οι επιβάτες αναγκάζονταν να αλλάζουν συρμό, για να μπορέσουν να συνεχίσουν το δρομολόγιό τους στην όποια χώρα διέσχιζαν.

Ένας δαιμόνιος Βέλγος επιχειρηματίας, ο Ζορζ Νάχελμάρκερς, πέτυχε το ακατόρθωτο. Ήρθε σε συνεννόηση με τους κρατικούς σιδηροδρομικούς φορείς κάποιων χωρών, ώστε ΕΝΑ ΤΡΕΝΟ/ΕΝΑΣ ΣΥΡΜΟΣ να ξεκινά ένα ταξίδι από τα δυτικά και να καταλήγει στα ανατολικά σύνορα της Γηραιάς Ηπείρου.

Οι άμεσα εμπλεκόμενες χώρες ήταν η Γαλλία, η Γερμανία, η Αυστρία, η Ουγγαρία, η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία – με πόλεις όπως Παρίσι, Στρασβούργο, Μόναχο, Βιέννη, Βουκουρέστι, Βάρνα, Κωνσταντινούπολη – κι αργότερα Μιλάνο, Λωζάνη, Μπάντεν Μπάντεν, Βενετία, Βουδαπέστη, Τεργέστη, Βελιγράδι.

Βάσει του σχεδίου του Βέλγου εμπνευστή, τα βαγόνια θα ήταν ίδια καθ’ όλη τη διάρκεια του ταξιδιού και μόνο οι ατμομηχανές θα άλλαζαν στα σύνορα των χωρών!

Η ονομασία που δόθηκε «στο τρένο αυτό»… ήταν ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ και, βάσει του σχεδιασμού, επρόκειτο για έναν συρμό με απίστευτη χλιδή, κάνοντας τους επιβάτες να αισθάνονται σαν βασιλιάδες. Φυσικά, με το αντίστοιχο τίμημα, που ήταν πολύ υψηλό!

Πειραματικά δρομολόγια ξεκίνησαν τον Ιούλιο του 1883 και στις 4 Οκτωβρίου του ίδιου έτους έγινε και το πρώτο επίσημο ταξίδι! Το μόνο θέμα… από το Παρίσι έως το Τζιούρτζιου της Ρουμανίας, κοντά στο Βουκουρέστι, οι επιβάτες κινούνταν με έναν συρμό. Εκεί, με φέρι-μποτ διέσχιζαν τον Δούναβη, στο Δέλτα του, επιβιβάζονταν σε άλλο τρένο στη Βάρνα, ώστε να συνεχίσουν για την Κωνσταντινούπολη – αν και δινόταν η δυνατότητα, από το λιμάνι της Κωστάντζας, να φτάσουν στην Πόλη με πλοίο!

Αρκετά χρόνια αργότερα, το 1919, το δρομολόγιο γινόταν χωρίς «τέτοιες αλλαγές», καθώς προστέθηκαν ενδιάμεσοι σταθμοί όπως Βελιγράδι και Βουδαπέστη.

ΧΛΙΔΗ ΠΑΝΤΟΥ

Ο Βέλγος εμπνευστής του δρομολογίου πίστευε πως ένα τόσο μεγάλο ταξίδι, 8-10 ημερών, και πανάκριβο θα ήταν… άρα για λίγους και εκλεκτούς, οπότε αυτοί θα έπρεπε να απολαμβάνουν ξεχωριστές ανέσεις!

Τα βαγόνια ήταν επί της ουσίας ακίνητα – με καμπίνες πνιγμένες στα βελούδα και στα σατέν, με προσωπικό ντυμένο «στην πένα», με σαλόνια όπου τα έπιπλα θα ήταν από κορυφαίους οίκους, με εστιατόρια και καφέ που σε τίποτα δεν θα είχαν να ζηλέψουν από αυτά των πόλεων απ’ όπου περνούσε… με εξαίρεση, φυσικά, τη συνολική επιφάνεια!

Κάποιες καμπίνες διέθεταν ακόμη και γραφεία ή μίνι χώρους συσκέψεων – φυσικά ιδιαίτερα μπάνια, ενώ διατίθεντο ακόμη και μικρά διαμερίσματα για οικογένειες ή για τυχόν συνοδούς!

Μυθικές διαστάσεις έλαβαν τα ταξίδια «παράνομων ζευγαριών», που ήθελαν να χαρούν τον έρωτά τους μακριά από τα αδιάκριτα μάτια… αφού το service στις καμπίνες ήταν απολύτως αυτονόητο.

Δεν γίνεται λόγος πως στα εστιατόρια και τα καφέ, το μενού ήταν εφάμιλλο κορυφαίων ξενοδοχείων ή αντίστοιχων επιχειρήσεων στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Λεπτομέρεια: Κάθε αντικείμενο στο Οριέντ Εξπρές, που σημαίνει «Ταχεία της Ανατολής», ήταν αγορασμένο από τους καλύτερους οίκους κατασκευής του όπου γης, με στόχο η εκλεκτή πελατεία να αισθάνεται… «πιο οικεία!»

Ο Βέλγος επιχειρηματίας είχε ταξιδέψει πολύ στην Αμερική, όπου γνώρισε και τα μακρινά ταξίδια με τρένο από την Ανατολική προς τη Δυτική Ακτή και πάλι πίσω – κι εκεί γνώρισε τα βαγόνια του κατασκευαστή Πούλμαν (!), που διέθεταν μικρές καμπίνες ή χώρους ύπνου για τους επιβάτες.

Μάλιστα, φέρεται να «το πάλεψε πολύ» ώστε να πείσει τον βασιλιά του, Λεοπόλδο Β΄ – από τους πλέον ισχυρούς μονάρχες στην εποχή του – να βοηθήσει για να υλοποιηθεί η ιδέα του.

Το μόνο που πέτυχε ήταν να αναλάβει κάποια σιδηροδρομικά δρομολόγια από πόλεις του Βελγίου προς γειτονικές χώρες – Γαλλία και Γερμανία – όπου και πρότεινε τα «χλιδάτα» ταξίδια.

Το 1883 ρίχνει στο τραπέζι το «ΚΑΛΟ ΤΟΥ ΦΥΛΛΟ», που άκουγε στο όνομα ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ (ORIENT EXPRESS).

Το υπέρ λουξ τρένο ξεκινά δρομολόγια – με εκλεκτή πελατεία… λόγω κόστους. Σύντομα όλη η Ευρώπη μαθαίνει για τα «βασιλικά ταξίδια» με το συγκεκριμένο τρένο… για τις βελούδινες κουρτίνες, τις αίθουσες καπνιστών, τα παράθυρα με θέα όλη την Ευρώπη, τα μαρμάρινα και αλαβάστρινα μπάνια, τις πορσελάνες και τα κρύσταλλα… κ.τ.λ.

Η «ενίσχυση» του σιδηροδρομικού δικτύου σε Ρουμανία και Βουλγαρία βοηθά ώστε, γύρω στο 1895, το ταξίδι να διαρκεί 3-4 μέρες – το δε τέλος του στην Πόλη «οδηγεί» τους επιβάτες στο θρυλικό ξενοδοχείο ΠΕΡΑ ΠΑΛΑΣ, μια άλλη επιτομή της ανατολίτικης χλιδής.

Μέσα σε λίγα χρόνια, εστεμμένοι, ηθοποιοί, επώνυμοι, επιχειρηματίες, συγγραφείς, πολιτικοί κάνουν πράξη το όνειρό τους, να ταξιδέψουν με το ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ.

Γύρω στο 1900, ο Νάχελμάρκερς «περνά» την τεχνογνωσία του Ο.Ε. και στο υπερσιβηρικό, που από την Αγία Πετρούπολη κατέληγε στο Βλαδιβοστόκ του Ειρηνικού.

Ο επιχειρηματικός όμιλος του Βέλγου αριθμεί περισσότερα από 1.000 βαγόνια και μηχανές και δρομολόγια σε Ευρώπη, Μέση Ανατολή και Ασία. Μέχρι Ινδία και Ιράν θα φτάσει η χάρη του.

Οι δύο Παγκόσμιοι Πόλεμοι «βάζουν φρένο» στα δρομολόγια του ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ – στο μεσοπόλεμο και μετά το ’46-’47, τα δρομολόγια θα γίνονται κανονικά… φυσικά όχι μόνο του χλιδάτου Ο.Ε., αλλά και τα αμέτρητα κλασικά σιδηροδρομικά δρομολόγια της εταιρείας του δαιμόνιου Βέλγου, που έφυγε από τη ζωή το 1910 σε ηλικία μόλις 62 ετών.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ

Μετά το 1960 τα δεδομένα αλλάζουν. Το αεροπλάνο επελαύνει… υποσκελίζοντας τρένα και πλοία στις μεταφορές. Το ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ αρχίζει να περικόπτει δρομολόγια, μέχρι που αυτά γίνονται πλέον… αραιά και πού – και για λόγους φολκλόρ ή ιστορικής αναδρομής. Το 1977 το θρυλικό δρομολόγιο θα σταματήσει.

Πολλά βαγόνια θα πωληθούν «ως έχουν», πολλά θα καταλήξουν σε μουσειακούς χώρους τρένων, πολλοί θα είναι αυτοί που θα αποκτήσουν κάτι από τα χλιδάτα αντικείμενα των ταξιδιωτών του δρομολογίου.

Πάντως, ακόμη και μετά την οριστική παύση του θρυλικού και ιστορικού δρομολογίου από Παρίσι – Κωνσταντινούπολη, στην Ευρώπη θα συνεχίσουν παρόμοια δρομολόγια, όχι τακτικά, αλλά σε πιο μικρή κλίμακα, για να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι πιο νέοι! Πλέον προορισμοί είναι το Παρίσι, η Βενετία, το Άμστερνταμ, οι Βρυξέλλες, η Φλωρεντία, η Βιέννη… και με κόστος από 4.500-6.000 ευρώ ανά άτομο.

Πριν λίγα χρόνια ξεκίνησε δοκιμαστικά και πάλι το θρυλικό δρομολόγιο με έναν συρμό σαφώς μικρότερο, πολυτελέστατο… αλλά που σε τίποτα δεν θυμίζει την παλαιά του αίγλη! Με κόστος; 20.000+ ευρώ το κεφάλι!

ΥΓ – Δύο αυθεντικά βαγόνια του θρυλικού ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ βρίσκονται στο Μουσείο Σιδηροδρόμου στη Θεσσαλονίκη.

Το συνολικό μήκος της διαδρομής από Παρίσι έως την Πόλη ήταν 2.740 χιλιόμετρα.

Η θρυλική Αγκάθα Κρίστι εμπνεύστηκε από το μυθικό τρένο. Ο ήρωάς της, Ηρακλής Πουαρό, είναι βελγικής καταγωγής, όπως ο εμπνευστής του τρένου Νάχελμάρκερς.

Το ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ αποτέλεσε σκηνικό για θρυλικές ταινίες του παγκόσμιου κινηματογράφου. Μεταξύ άλλων, το «ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΟ ΟΡΙΕΝΤ ΕΞΠΡΕΣ» (μυθιστόρημα της Α. Κρίστι), υποψήφιο για 6 Όσκαρ. Το τρένο αποτέλεσε έμπνευση για την πολυδιαβασμένη νουβέλα του Γκράχαμ Γκριν, «ΤΟ ΤΡΕΝΟ ΤΗΣ ΣΤΑΜΠΟΥΛ». Σκηνές δράσης γυρίστηκαν για την ταινία «ΑΠΟ ΤΗ ΡΩΣΙΑ ΜΕ ΑΓΑΠΗ» (Τζέιμς Μποντ).

Στο Ο.Ε. βασίστηκαν και θρυλικά ηλεκτρονικά παιχνίδια για παιδιά.